Prawo podatkowe

Prawo podatkowe uważane jest współcześnie za odrębną gałąź prawa. Decyduje o tym między innymi fakt, że ma ono własny system źródeł prawa w postaci ustaw podatkowych, własne, nie spotykane w innych gałęziach prawa instytucje prawne i wreszcie własną część ogólną.
Stosunki podatkowoprawne mają charakter zobowiązaniowy. Oznacza to, że jeden z uczestników tych stosunków a jest to zazwyczaj związek publicznoprawny - może żądać określonego w normie prawnej zachowania się innych podmiotów, w szczególności podatników, a podmioty te obowiązane są do zachowania się we wskazany sposób.
Możliwość żądania zachowania się w określony sposób przez podatnika nie może być jednak rozumiana w taki sposób, że organ podatkowy, reprezentujący związek publicznoprawny, obowiązany jest każdorazowo żądanie takie formułować. Przeciwnie - najczęściej występuje taka sytuacja, że pożądane zachowanie dyktowane jest normami bezpośrednio adresowanymi do podatnika. W takich sytuacjach organ podatkowy podejmuje działania wówczas, gdy podatnik nie
wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków. Istniejąjednak i takie obowiązki podatnika, których wykonanie wymaga wcześniejszej aktualizacji władczym działaniem organu podatkowego, mającym postać decyzji administracyjnej (podatkowej).
Podmiotem zobowiązanym w stosunkach podatkowo-prawnych może być niekiedy związek publicznoprawny, a uprawnionym - podatnik. Dzieje się tak np. w sytuacji, gdy powstanie nadpłata podatku, której zwrotu żądać może podatnik. Niekiedy prawo podatkowe kreuje także takie stosunki, w których żaden z podmiotów, tj. ani uprawniony, ani też zobowiązany nie należą do kategorii związków publicznoprawnych, ale uczestniczą w nich jedynie inne podmioty (np. podatnik oraz płatnik albo inkasent).